سعي دارم سريع از فيلم «درباره الي» جدا شوم
اصغر فرهادي در جمع دانشجويان درباره آينده كاريش گفت: اين پرسشي است كه خود من هم از خود ميپرسم، اما در مجموع سعي كردهام كه خيلي سريع خود را از فيلم قبلي جدا كنم و به سمت فيلم بعدي بروم.
به گزارش خبرنگار سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)،فيلم سينمايي «درباره الي...»آخرين ساختهي سينمايي اصغر فرهادي بعد ازظهر روز چهارشنبه -18 آذرماه -در دانشكده مديريت دانشگاه علامه به نمايش درآمد و پس از آن با حضور كارگردان، پيمان معادي (بازيگر) و نيما حسنينسب (منتقد سينما) مورد نقد و بررسي قرار گرفت.
در اين جلسه اصغر فرهادي در ارتباط با آينده كاريش عنوان كرد: اتفاقي كه در اين چند ماه در جامعه و در مردم اطراف ما رخ داده اتفاقي ويژه و بزرگي بود. من در اين ماهها با تصويري جديد و عميقتر از پيش از مردم جامعهام مواجه شدم و اكنون اين تصوير جديد براي من چنان بزرگ و ستايشانگيز و قابل تامل است كه منصفانه نميبينم نوشتن دربارهي اين جامعه و اين مردم را با تصوير كهنهي پيشين ادامه بدهم. صحبت دربارهي اين مردم با توجه به اتفاقات چند ماههي اخير بايد با تامل بيشتر و وسواس بيشتر انجام گيرد. به همين دليل سعي ميكنم در كار بعدي به فراخور شناخت جديدي كه از مردم پيدا كردم خودم را با اين تصوير جديد همسو كنم.
او در عينحال گفت: در كنار شناخت ستايشانگيز از مردم كه منجر به شور و شوقي براي خلق يك اثر ميشود، اتفاقات و خبرهاي تلخي كه شاهد آن هستيم و جفايي كه ميشود غمي را بر دل مينشاند كه گاهي انگيزهي نوشتن و كار كردن را از نويسنده و فيلمساز ميگيرد اما بايد هر چه زودتر اين غم را كنار زد و اجازه نداد به نااميدي منجر شود.
فرهادي در بخش ديگري از اين نشست در پاسخ به سوال يكي ديگر از دانشجويان كه پيام فيلم را جويا شده بود توضيح داد: سينماي جدي امروز دنيا، كمكم به سمتي ميرود كه به خود اجازه نميدهد پيامي به مخاطبش تحميل كند. در واقع فيلم جدي و درخور اين روزگار بيشتر از اينكه پاسخ به مخاطب تحويل دهد سوال ايجاد ميكند. فيلم صورت مساله اصلي خود را با مخاطبش به مشورت ميگذارد تا هر دو به كمك هم به سمتوسوي يافتن پاسخ بروند.
در سينماي جدي امروز اين تصور كه فيلمي قرار است مطلبي با عنوان پيام را به مخاطب آموزش دهد تصور سخيف و غلطي محسوب ميشود كه در ذات خود توهين به تماشاگر و دستكم گرفتن شعور و قدرت تحليل او را دارد كه اين توقع و تصور از سينما و مجموعا از هنر در فرهنگ ما نيازمند تصحيح است.
علاوه بر اين من هرچه با خست بيشتري در اينباره صحبت كنم به نفع مخاطب خواهد بود، چراكه بهتر است لذت كشف سئوالات مختلف پنهان در فيلم را از شما نگيرم، زمانيكه سئوالي را كه فيلم براي شما ايجاد كرده پاسخ ميدهم درواقع دايرهي دريافت شما را محدود كردهام.
كارگردان «درباره الي...» در پاسخ به سوال ديگري كه موضوع فيلم را «دروغ» دانسته بود اظهار كرد: وقتي كلمه دروغ را به كار ميبريم در آن نوعي قضاوت و اظهارنظر اخلاقي مستتر است.معمولا موضوع فيلم يكي دو كلمهاي است كه فاقد قضاوت است.علاوه بر اين محدود كردن، موضوع فيلم به تنها يك كلمه به دنبال خود مغفول ماندن موضوعات ديگر و و وجوه ديگر فيلم را در پي دارد.
فرهادي در پاسخ به سوالي كه درباره احتمال موفقيت اين فيلم در مراسم اسكار مطرح شده بود هم توضيح داد: صحبتكردن درباره اين موضوع سخت است. در ايران از سر لطف اميدهاي زيادي براي حضور موفق فيلم در اسكار ايجاد شده اما واقعيت اين است كه مسير اسكار علاوه بر خود فيلم به چگونگي پخش فيلم در آمريكا و تبليغات پيرامون فيلم بستگي زيادي دارد به همين دليل واقعبينانه اين است كه اين اميد را پررنگتر از اين نكنيم.
اين كارگردان در پاسخ به مطلبي دربارهي به تعويق افتادن اكران اين اثر و برخي كارشكنيهايي كه در اكران آن صورت گرفت هم عنوان كرد: اكران نشدن فيلم يا علت اكران نشدن فيلم را بايد از مسئولان آن دوران جويا شد. كه البته آنها هيچگاه مستقيم و شفاف دراينباره پاسخ ندادهاند و به روش هميشگي صورت مساله را به مسايلي غيرمرتبط ارتباط دادهاند. اين حاصل مديريتي است كه از سر ترس و احتياط به جاي كلاه، سر ميآورد. با اينهمه ميتوان گفت كه عداوتهايي كه براي اكران اين فيلم صورت گرفت در نهايت به نفع فيلم تمام شد. شايد اين فيلم اگر در عيد نوروز اكران ميشد تماشاگر بيشتري پيدا ميكرد و به لحاظ مالي اين مساله براي سرمايهگذار بهتر بود اما نكتهاي كه براي من مهم و با ارزش است همزماني اكران فيلم و وقايعي بود كه در خيابانها ميگذشت. اين همزماني يكي از بهترين خاطرات كارنامهي من براي هميشه خواهد بود. مردم بعد از خروج از سينما و تماشاي فيلم آرام آرام بحثهاي حاصل از فيلم را با بحثهاي روز جامعه پيوند ميزدند و اين برايم تجربهاي شيرين بود.
اين كارگردان در بخش ديگري از اين نشست هم به مشاركت خوب اغلب اعضاء گروهش اشاره كرد و گفت: مشاركت اغلب افراد براي اين فيلم فوقالعاده بود. اگر كاري خوب ميشود قطعا آن اثر محصول كار گروهي منسجم است اين به معناي آن نيست كه به هيچ عنوان و مطلقا مشكلاتي نبوده اما قرار نيست كه من به عنوان كارگردان بر سر مخاطب منت بگذارم و از سختيها و مشكلات كار بگويم به هرحال سينما كار سختي است و ما حق نداريم كه لذت تماشاي فيلم را با بيان اين موضوعات از تماشاگر بگيريم. در اين فيلم بيشتر اعضاء گروه با وجود سلايق مختلف در يك نكته مشترك بودند و آن هم اينكه همه ميخواستند بهترين كارشان را انجام داده باشند.
تمرينهاي متعدد گروه قبل از فيلمبرداري و صحبتهايي كه اغلب روزها پس از فيلمبرداري صورت ميگرفت يكي از اتفاقات تاثيرگذاري بود كه در زمان ساخت اين فيلم رخ داد.
به گزارش ايسنا، در بخش ديگري از اين نشست يكي از دانشجويان سوالي درباره زنمحوربودن فيلمنامههاي فرهادي از جمله «درباره الي...»، «دايره زنگي» و «چهارشنبه سوري» مطرح كرد و فرهادي در پاسخ به او عنوان كرد: هنگامي كه شروع به نوشتن يك داستان ميكنم هيچگاه در ذهنم تفكيك جنسيتي انجام نميدهم من شخصيتها را به عنوان يك انسان نگاه ميكنم و بر اين باورم كه تفكيك انسانها به زن و مرد و طبقهبندي آنها نوعي توهين در درون خود نهفته دارد. اما اگر اكنون به نظر شما اين فيلمها تا حدي زنمحور بودهاند شايد دليلش اين باشد كه داستانها مرا ملزم ميكردند. مثلا در «درباره الي...» و «دايره زنگي» نياز به شخصيت ناشناختهاي و كمي رازآلود داشتيم كه اين رازآلودگي شايد در شخصيت زنان بيشتر قابل باور باشد.
در بخش ديگري از اين نشست هم يكي از دانشجويان اظهار كرد، نام اين فيلم «درباره الي...» است، اما نكات مبهم بسياري درباره شخصيت الي وجود دارد كه كارگردان اين فيلم در پاسخ به اين موضوع اظهار كرد: معماي اين فيلم براساس شخصيت ناشناختهاي به نام «الي» شكل گرفته است. اين شخصيت هنگامي كه در دقايق ابتدايي فيلم ديده ميشود تماشاگر احساس ميكند كه او را به طور كامل شناخته اما زماني كه اين شخصيت از قصه بيرون ميرود. مخاطب آرام آرام در مييابد كه شناختش از الي اشتباه بوده هرچه فيلم به پايان نزديكتر ميشود تماشاگر بيشتر به باورهاي نادرست خود پي ميبرد و احساس ميكند كه شخصيت الي را كمتر ميشناخته است. در واقع «درباره ي الي...» برعكس اغلب فيلمها عمل ميكند چراكه در آنها معمولا با گذشت زمان شخصيتها براي مخاطب شناختهتر ميشوند اما در اين فيلم وضعيت كاملا متفاوتي حاكم است. و شخصيت رفته رفته ناشناختهتر و رازآميزتر به نظر ميآيد.
به گزارش ايسنا، پيمان معادي بازيگر اين فيلم و فيلمنامهنويس فيلمهايي مانند «عطش»،«كما»و«كافه ستاره» هم در پاسخ به سوالي كه جوياي نظر و نقش او در فيلمنامه «درباره الي...» شده بود، عنوان كرد: فيلمنامه اين فيلم چنان خوب و محكم است كه براي درك قويبودن آن نياز چنداني به داشتن تخصص در زمينه فيلمنامهنويسي نيست اما هرچه تجربه افراد در نگارش فيلمنامه بيشتر باشد بهتر متوجه ميشوند كه نگارش فيلمنامه اين فيلم چه كار دشواري بوده است. اصغر فرهادي فردي است كه درام را بسيار خوب ميشناسد و در هنگام نوشتن فيلمنامه توجه بسياري به ظرائف دارد.
معادي در پاسخ به اين سوال كه نقشاش در شكلگيري فيلمنامهي اين فيلم چه بوده است، گفت: بايد بگويم كه من تنها اميد دارم كه روزي بتوانم فيلمنامهاي بنويسم كه به اين قوت باشد و قطعا اگر فيلمنامه اين كار را من نوشته بودم هيچيك از اين اتفاقات براي اين فيلم نميافتاد.
نيما حسنينسب هم در اين نشست مهمترين كليدواژهي «درباره الي...» را مسأله قضاوت دانست و گفت: شايد مهمترين خصيصهي «درباره الي...» توجه آن به وضعيت و درام طبقه متوسط ايران باشد چراكه در اكثر آثار امروز سينما و تلويزيون اين طبقه كمتر مورد توجه قرار ميگيرد و اكثر آثار يا به طبقه ضعيف و يا به طبقه بالا ميپردازد.